Trong bối cảnh khủng hoảng khí hậu, suy giảm tài nguyên và áp lực thực hiện các cam kết Net Zero ngày càng gia tăng, mô hình phát triển khu công nghiệp truyền thống đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi sâu sắc. Trên phạm vi toàn cầu, khu công nghiệp không còn được nhìn nhận đơn thuần là không gian sản xuất, mà đang được tái định vị như một cấu phần quan trọng của hệ sinh thái phát triển bền vững, nơi các mục tiêu kinh tế, môi trường và xã hội cần được tích hợp một cách toàn diện. Trong xu thế đó, Khu công nghiệp sinh thái (Eco-Industrial Park – EIP) và cộng sinh công nghiệp nổi lên như những giải pháp chiến lược, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu ESG, phát triển xanh và tăng trưởng dài hạn.
Hội thảo “Phát triển khu công nghiệp sinh thái thông qua cộng sinh công nghiệp và các giải pháp bền vững” được tổ chức nhằm giới thiệu các khung tiếp cận quốc tế, xu hướng toàn cầu và kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển EIP. Hội thảo đặc biệt nhấn mạnh vai trò của các tổ chức quốc tế như World Green Building Council (WorldGBC) và Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC) trong việc thúc đẩy chuyển đổi xanh ở quy mô hệ thống, từ công trình đơn lẻ tới khu công nghiệp và đô thị.
Trong hơn hai thập kỷ qua, WorldGBC đã xây dựng mạng lưới toàn cầu với sự tham gia của hàng chục nghìn doanh nghiệp, tổ chức và đối tác, đóng vai trò quan trọng trong việc định hình các chuẩn mực phát triển bền vững cho môi trường xây dựng. Các khung EIP quốc tế do Ngân hàng Thế giới, UNIDO, GIZ và các tổ chức chuyên môn phát triển đã xác lập những trụ cột cốt lõi cho khu công nghiệp sinh thái, bao gồm quản trị khu công nghiệp, hiệu quả môi trường, hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội. Đây là nền tảng quan trọng giúp các quốc gia và nhà đầu tư đánh giá, so sánh và từng bước nâng cấp các khu công nghiệp theo chuẩn mực toàn cầu.
Một nội dung trọng tâm của hội thảo là giới thiệu và thảo luận bộ tiêu chí Khu công nghiệp LOTUS (LOTUS Industrial Park) – bộ khung đánh giá đang được xây dựng tại Việt Nam, dựa trên các ưu tiên toàn cầu của WorldGBC và được điều chỉnh phù hợp với bối cảnh trong nước. Bộ tiêu chí này tiếp cận khu công nghiệp sinh thái một cách toàn diện, bao gồm các nhóm nội dung như quản trị và vận hành, carbon, khả năng chống chịu, tuần hoàn tài nguyên, nước, đa dạng sinh học, sức khỏe, cộng đồng và công bằng xã hội. Việc áp dụng các tiêu chí này không chỉ hỗ trợ quản lý khu công nghiệp hiệu quả hơn, mà còn giúp tăng tính minh bạch, khả năng tiếp cận tài chính bền vững và thu hút dòng vốn đầu tư có trách nhiệm.
Hội thảo cũng tập trung phân tích cộng sinh công nghiệp – một trong những trụ cột quan trọng của EIP. Theo đó, các dòng vật liệu, năng lượng, nước và phụ phẩm giữa các doanh nghiệp trong khu công nghiệp được kết nối và tái sử dụng một cách có hệ thống, biến chất thải của doanh nghiệp này thành đầu vào cho doanh nghiệp khác. Mặc dù cộng sinh công nghiệp mang lại nhiều lợi ích như giảm phát thải CO₂, tiết kiệm tài nguyên, giảm chi phí xử lý chất thải và nâng cao hiệu quả kinh tế, nhưng việc triển khai trên thực tế vẫn đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến công nghệ, chi phí đầu tư, quản trị rủi ro và sự phối hợp giữa các bên liên quan. Hội thảo tạo không gian để thảo luận thẳng thắn về các rào cản này, đồng thời chia sẻ những bài học kinh nghiệm và điều kiện cần thiết để cộng sinh công nghiệp có thể phát huy hiệu quả lâu dài.
Bên cạnh yếu tố môi trường, hội thảo nhấn mạnh vai trò của khu công nghiệp sinh thái trong việc hỗ trợ các Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc (SDGs), tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu, bảo vệ giá trị tài sản đầu tư và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường tài chính bền vững. EIP được nhìn nhận không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là chiến lược phát triển dài hạn giúp Việt Nam xây dựng nền tảng công nghiệp có khả năng cạnh tranh, thích ứng và hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Hội thảo quy tụ các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia phát triển bền vững, đơn vị phát triển khu công nghiệp, doanh nghiệp sản xuất, tổ chức tài chính và các bên liên quan. Thông qua trao đổi học thuật và thực tiễn, sự kiện kỳ vọng đóng góp các luận cứ quan trọng cho quá trình chuyển đổi khu công nghiệp tại Việt Nam theo hướng sinh thái, bền vững và phù hợp với các cam kết khí hậu quốc gia đến năm 2050.
